( نزديك‌تر به ادلّه ) ، « الاصح » ( قول صحيح‌تر ) ، « ظاهراً » و « على الظاهر » ( بنابر ظاهر ادلّه ) و « على الاظهر » ( بنابر آنچه به لحاظ ادلّه اظهر است ) و « على الاشبه » ( با قواعد فقهى سازگارتر است ) در كلمات فقها وجود داشت ، همگى فتوا محسوب مىگردد . « 1 » ويژگى فتوا آن است كه مقلّد نمىتواند در آن ، به مجتهد ديگر رجوع كند ، زيرا رجوع به عالم ديگر با فرض اعلم بودن مرجع تقليد جايز نيست ، مگر آن كه مجتهد اعلم فتوايى در آن مسأله ابراز نكند . ب ) اصطلاحات فقها در موارد احتياط در كتب فقهى و رساله‌هاى عمليّه تعبيراتى براى موارد « احتياط » آمده است . احتياط در جايى است كه فقيه ابراز فتوا نمىكند و راه احتياط را براى خويش و مقلّدانش برمىگزيند . « احتياط » عبارت است از عمل كردن به گونه‌اى كه يقين پيدا شود كه به وظيفهء واقعى عمل شده است . احتياط گاه مستلزم تكرار عمل است ، مانند اين كه از روى احتياط نماز را قصر و تمام بخواند و گاه مستلزم تكرار نيست مثل اين كه احتياطاً در نماز اذان و اقامه بگويد . لازم به ذكر است كه احتياط در فتوا با فتواى به احتياط فرق مىكند چرا كه فتواى به احتياط خود نوعى فتواست ، لذا در موارد فتواى به احتياط ، مقلّد نمىتواند رجوع به مجتهد ديگر بنمايد . « 2 » مثل اين كه بدانيم يكى از اين دو لباس نجس است فقيه بر اساس وجوب احتياط در شبهات محصوره فتوا به احتياط و وجوب اجتناب از هر دو لباس در نماز مىدهد . تعبيراتى كه در مورد احتياط به كار مىرود سه گونه است : 1 . احتياط مستحب 2 . احتياط واجب 3 . احتياط مطلق بدون قيد واجب و مستحب كه عملًا به دو قسم اوّل برمىگردد ، زيرا در واقع يا مستحب است يا واجب . احتياط مستحب : جايى است كه قيد « استحبابى » يا « مستحب » يا قرينه‌اى ديگر كه دال بر استحباب است ، نظير « الاولى و الاحوط كذا » « 3 » همراه احتياط ذكر شود و يا احتياط مطلقى باشد كه قبل يا بعد از آن فتوايى بر خلاف باشد . مثل اين كه گفته شود احتياط آن است كه تسبيحات اربعه سه بار خوانده شود هر چند يك بار هم كفايت مىكند . يا اين كه احتياط را بعد از اين فتوا ذكر كنند . به جز تعبيرات فوق ، تعبيرات ديگرى وجود دارد كه برخى آن را دالّ بر « احتياط استحبابى » گرفته‌اند . « 4 » مانند جواز همراه با اشكال ( يجوز على اشكال ) جواز همراه با تأمّل ( يجوز على تأمّل ) ، ولى اين اصطلاح مسلّم نيست . در احتياط استحبابى ، عمل مقلّد به احتياط شايسته است ولى واجب نيست ، و جاى رجوع به مجتهد ديگر هم نيست . احتياط واجب در جايى است كه صريحاً قيد

--> ( 1 ) . الاصطلاحات الفقهيّه فى الرسائل العمليّه ، ص 156 . ( 2 ) . تعليقهء بر منهاج الصالحين ( شهيد صدر ) ، ج 1 ، ص 16 . ( 3 ) . تحرير الوسيله ، ج 1 ، ص 13 . ( 4 ) . منهاج الصالحين ، ( آية اللَّه خويى ) ، ج 1 ، ص 13 .